“To watch the courageous Afghan freedom fighters battle modern
arsenals with simple hand-held weapons is an inspiration to those
who love freedom.”

— U.S. President Ronald Reagan, March 21, 1983

ဂ်က္ဖရီ ၊     ၊လစ္ဗ်ား ႏိုင္ငံ လြတ္ေျမာက္ ေရး ႏွင့္ ဒီမိုကေရစီ ေရး အတြက္ တိုက္ပြဲ ၀င္ေနသည့္ လက္နက္ ကိုင္ သူပုန္
မ်ား ကို လက္နက္ ေထာက္ပံ့လွ်င္ သင့္ / မသင့္ မွာ အေမရိကန္ အစိုးရ အတြ က္ ေျခာက္အိပ္မက္ တစ္ခု
ျဖစ္သည္။ မေ၀းသည့္ အတိတ္ ကာလ တစ္ ခု မွာ ပင္ လွ်င္ တာလီဘန္ မ်ား ႏွင့္ ပတ္ သက္ ၿပီး ၀ါရွင္တန္
အတြက္ ေသြး မတိတ္ သည့္ အနာ ရွိ ခဲ့ ဖူးသည္။

၁၉၈၀ ျပည့္လြန္ ႏွစ္ မ်ား တြင္ ဆိုဗီယက္ က်ဳးေက်ာ္သူမ်ား ကို တိုက္ခိုက္ ရန္ အတြက္ အာဖဂန္ နစၥတန္
မူဂ်ာေဟဒင္မ်ား ႏွင့္ႏိုင္ငံ စံု မွ အေပ်ာ္တမ္း တိုက္ ခိုက္ ေရး သမား မ်ား ကို အေမရိကန္ အစိုး ရ က CIA လႈိ ့၀ွက္
နည္း လမ္းမ်ားတစ္ဖံု လႊတ္ေတာ္မွဥပေဒ ျပဳ ၍ ေျပာင္ တစ္ ဖံု ပခံုးထမ္း ေလယာဥ္ ပစ္ စတင္း ဂါး ဒံုးက်ဥ္
(FIM 92) မ်ား ႏွင့္ လက္နက္မ်ိဳးစံု ကို Operation Cyclone အေနျဖင့္ ေထာက္ပံ့ေပး ခဲ့ဖူးသည္။ တစ္ ႏွစ္ လွ်င္
ေဒၚလာ သန္း ၅၀ ဖိုးခန္ ့(ထိုအခ်ိန္က ေငြေၾကးျဖင့္) ေထာက္ပံ့ၿပီး ၁၉၈၇ ခုႏွစ္ တြင္မူတစ္ႏွစ္ တည္း ေဒၚ လာ သန္း
၆၉၀ ဖိုးခန္ ့ေထာက္ပံ့ခဲ့သည္။

အာဖဂန္ နစၥတန္ ႏိုင္ငံ ႏွင့္ အာရွအလယ္ ပိုင္း ႏိုင္ငံ မွ လြတ္ေျမာက္ဖို ့ ပိုးစိုးပက္စက္ ေထာက္ပံ့စို ့ ဆိုသည့္
အယူအဆသည္ထိုစဥ္ က သမၼတ ေရဂင္ ၏ အယူအဆ (Regan Doctrine) အျဖစ္ နာမည္ ေက်ာ္ၿပီး ..ျမာေပြသည့္
တကၠဆက္ အမတ္ ခ်ာလီ၀ီလ္ဆင္ (Charlie Wilson’s War တြင္ရႈ) က ႏိုင္ငံ ေပါင္းစံု သြား ၿပီး ေလာ္ဘီ လုပ္ကာ
Operation Cyclone အျဖစ္ အေကာင္အထည့္ ေဖာ္ခဲ့သည္။ပါကစၥတန္ ႏိုင္ငံ သည္ ပင္ လွ်င္ ဆိုဗီယက္ ၏ က်ဳး ေက်ာ္မႈ
ႏွင့္ နီးေနသည္ ဟု အေၾကာင္းျပ ခ်က္ ျဖင့္  F-16 တိုက္ေလယာဥ္ မ်ား အခ်ိဳအေခ်ာင္ ရလိုက္သည္။
ေနာက္ေတာ့  ထို မူဂ်ာ ေဟဒင္ မ်ား မွာ တာလီဘန္ ျဖစ္သူက  ျဖစ္ ၊ အယ္(လ) ကာယီဒါး ျဖစ္
သူက ျဖစ္သြား ၾကသည္။ ဇာတ္ လမ္း က သည္ မွာ တင္ အဆံုး သတ္ လား ဆိုေတာ့ လည္း မဟုတ္ ေသး ………

အေမရိကန္ ၏ မ်က္ႏွာသာေပးမႈ ကို ရလာခဲ့သည့္ အာဖဂန္ နစၥတန္ တြင္ အစြန္း ေရာက္ အစၥလာမ္ မစ္
အျဖစ္ အင္အား ေကာင္းလာ ၾကသည္။ မူလာ အိုမာ တို ့လို ေခါင္းေဆာင္ မ်ား က အစြန္းေရာက္ တာလီဘန္
ေခါင္းေဆာင္မ်ား ျဖစ္လာၿပီး အာဏာရလာၾကသည္။ ေနာ္ေတာ့ ဆိုဗီယက္ ဆန္ ့က်င္ေရးစစ္ပြဲ တြင္ ေသမတူ
ရွင္မကြာ မ်ား ျဖစ္သည့္ အယ္(လ)ကာယီးဒါး ေခါင္းေဆာင္ ေဆာ္ဒီ သူေဌး အိုစမာ ဘင္လာဒင္ ႏွင့္ ပူးေပါင္း ၿပီး
အေမရိကန္ ဆန္ ့က်င္ေရး သမား မ်ား ျဖစ္သြား ခဲ့သည္။ ေဟာလိ၀ုဒ္ က ထုတ္ သည့္ အာဖန္ န စၥတန္ ရုပ္ရွင္
အက္ရွင္ စြန္ ့စားခန္ ့ရုပ္ ရွင္ကား ႀကီး ၏ ျပကြက္ မ်ား က ပရိသတ္ ကို ဇာတ္ကြက္ စိပ္စိပ္ မ်ား ျဖင့္ ရင္ တလွပ္ လွပ္
သဲ တ ဖိုဖို ျဖစ္ေစကာ ေနာက္ဆံုး ေတာ့ စက္တင္ဘာ ၁၁ တိုက္ခိုက္မႈ ႀကီး ေပၚေပါက္ ေစခဲ့သည္။

လစ္ဗ်ား ႏွင့္ အေမရိကန္

၂၀၁၁ ခုႏွစ္ လစ္ဗ်ား ႏိုင္ငံ အံုၾကြမႈ ကား ေနာက္ဆံုးေတာ့ ၁၉၈၀ အာဖဂန္ နစၥတန္ ႏွင့္ သြားတူေနသည္။
လစ္ဗ်ား ႏိုင္ငံ လြတ္ ေျမာက္ ေရး အတြက္ တိုက္ ပြဲ ၀င္ေနၾကသည့္ သူပုန္ မ်ား ကို လက္နက္ ေထာက္ပံ့ သင့္
မသင့္ မွာ ၀ါရွင္တန္ အတြက္ အၾကပ္ ရိုက္လာ စရာ ျဖစ္လာသည္။

ကဒါဖီ က လစ္ဗ်ား သူပုန္ မ်ား မွာ အယ္(လ)ကာယီဒါး အဖြဲ ့၀င္ မ်ား ျဖစ္သည္ ဟု စြပ္ဆြဲ ထား
ျခင္း ေၾကာင့္ ကနဦး တြင္ ၀ါရွင္ တန္ က လက္ေရွာင္ ေပါက္ ေကာင္ မႏႈိက္ မိ ေစဖို ့ဆံုးျဖတ္ခဲ့သည္။
ေနာက္ေတာ့ အာရပ္ ႏိုင္ငံ မ်ား အပါအ၀င္ က်ဴးဘား ေခါင္းေဆာင္ ကက္စထရို လို လူမ်ိဳး က ပင္
အေမရိကန္ ၀င္ သင့္ သည္ ဟု ေျပာလာ ေတာ့ ကုလ လံုၿခံဳေရး ေကာင္ စီ ျဖင့္ ျပန္၀င္ရျပန္သည္။

လစ္ဗ်ား သူပုန္ မ်ား တြင္ ရွိသည့္ မီးႀကိဳး ေမာင္းပ်က္ မ်ား လက္နက္ မ်ား  ႏွင့္ အရည္အခ်င္း ျပည့္၀ သည့္ စစ္တပ္
တစ္ခု မဟုတ္ သည့္ အတြက္ ကဒါဖီ ၏ သစၥာ ခံ တပ္ မ်ား အား အႏိုင္ တိုက္ ဖို ့ခက္ခဲ လာသည္။

ေရရွည္ တြင္ ေလေၾကာင္း ပစ္ ကူေပး ေစအံုးေတာ့ လစ္ဗ်ား သူပုန္မ်ား အတြက္ ထရီပိုလီ ကို သိမ္း
ႏိုင္ရန္ မွာ အိပ္မက္ တစ္ ခုလို ျဖစ္ေနအံုးမည္။ ထရီပိုလီ ကို သိမ္း ပိုက္ ၿပီး ကလည္း သူပုန္ ဘ၀ ေရာက္ သြား သည့္
ကဒါဖီ ၏ တပ္ဖြဲ ့မ်ား ကို ႏွိမ္ႏွင္း ဖို ့လက္နက္ လို အံုးမည္။

တာလီဘန္ ေျခာက္အိပ္မက္ ႏွင့္ အယ္(လ)ကာယီးဒါး အိပ္မက္ ဆိုးမ်ား ေၾကာင့္ လစ္ဗ်ား သူပုန္
တို ့ကို လက္နက္ ေထာက္ပံ့ရန္ မွာ ၀ါရွင္ တန္ အတြက္ အမ်ား ႀကီး စဥ္းစားရသည္။ ယခု အက်အဆံုး မရွိသည့္
ေလေၾကာင္း စစ္ဆင္ ေရး ကို ပင္လွ်င္ ရီပတ္ဘလီကန္ ႏွင့္ ျပည္တြင္း အုပ္စု
မ်ား က အႀကီး အက်ယ္ ေ၀ဖန္ ေနၾကသည္။ အေျခအေန ႏွင့္ အခ်န္ အခါ က အိုဘားမား ကို ေရဂင္
ေလာက္ မ်က္ႏွာ သာ မေပးေတာ့။ လာမည့္ သမၼတ သက္တမ္း အတြက္ ၀င္ေရာက္ အေရြးခံမည့္ ဟု
ေၾကျငာထား သည့္ ေဒၚနယ္ ထရမ့္က လစ္ဗ်ား သူပုန္ မ်ား တြင္ အယ္(လ)ကာယီးဒါး အဖြဲ ့၀င္မ်ား ပါသည္
ဟု ထေျပာသည္။ အေမရိကန္ ၏ ေနတိုး တပ္မႈး ျဖစ္သူ ဗိုလ္ခ်ဳပ္ ႀကီး ဂ်ိ္မ္း စထရာ ဗစ္က ေတာ့ အယ္(လ)
ခိုင္ဒါ ၏ ေျခရာလက္ရာမ်ား မေတြ ့ ဟု ဆိုသည္။

လစ္ဗ်ား ျပႆနာ သည္ အေမရိကန္ အတြက္ အတိမ္း အေစာင္း မခံ ေသာ ကိစၥျဖစ္လာသည္။

လက္နက္ မေထာက္ပံ့လွ်င္ ကဒါဖီ က သူပုန္ မ်ား ကို ျပန္လည္ အႏိုင္ ယူၿပီး ေရနံ  လက္နက္ ထုတ္
သံုး လိုက္ ျပန္ လွ်င္ ေရနံ အေပၚ အလြန္ အက်ြံ မွီ ခိုေနရသည့္ ႏိုင္ငံ မ်ား ဒုကၡေရာက္ ဖြယ္ ရွိသည္။

လစ္ဗ်ား သူပုန္ မ်ား ႏွင့္ အတိုက္ အခံ မ်ား ကလည္း သူတို ့ထဲတြင္ အယ္(လ)ကာယီးဒါး မပါ ဘူးဟု
ေျပာသည္။ “သူတို ့ကို လက္နက္ ျမန္ျမန္ ေပးပါ သူတို ့ကဒါဖီ ကို ျမန္ျမန္ ပြဲသိမ္း ေစမည္ ဟု အာမ ဘေႏၱ
အထပ္ထပ္ ခံသည္။”

ေနာက္ဆံုးတြင္ အိုဘာမား ၊ ေဒးဗစ္ ကင္မရြန္း ႏွင့္ ဆာကိုဇီ တို ့က လက္နက္ ေထာက္ပံ့မည္ ဟု
အၾကမ္း သေဘာတူထားၾကသည္။

လစ္ဗ်ား ႏွင့္ ဥေရာပ သမဂၢ

မတ္လ ၂၉ ရက္ေန ့တြင္ လစ္ဗ်ား အေရး ေဆြး ေႏြး ပြဲ လန္ဒန္ ကြန္ဖရင့္ ကို က်င္းပခဲ့ၾကသည္။ ကုလသမဂၢ
အဖြဲ ့ခ်ဳပ္ အေထြေထြ အတြင္း ေရးမႈး ဘန္ကီမြန္း ႏွင့္ အေမရိကန္ ႏိုင္ငံျခား ေရး ၀န္
ႀကီး ဟီလာ ရီ ကလင္တန္ တို ့ အပါအ၀င္ အီးယူ ဆရာႀကီး၊ ဆရာမႀကီး မ်ား ေရွ ့ဆံုးတန္းမွာ
မိန္ ့မိန္ ့ႀကီး ေနရာ ယူထားၾကသည္။အာရပ္ ႏိုင္ငံမ်ားလည္း ပါသည္။

ေရနံ ထြက္ ေသာ ႏိုင္ငံ အေၾကာင္း ကို ေဆြးေႏြးမွာ ျဖစ္၍ မိုးမလင္း ခင္ေလာက္ က ပင္ အီးယူ
ဆရာႀကီး အခ်ိဳ ့ေဆြးေႏြး ပြဲ က်င္းပမည့္ ဟိုတယ္ နား တြင္  ရစ္သီ ရစ္သီ လုပ္ေနသည္ ဟု  သတင္း
မ်ားတြင္ ဆိုသည္။

လန္ဒန္ ေဆြးေႏြး ပြဲ က ကဒါဖီ ေခာတ္လြန္ လစ္ဗ်ား ႏိုင္ ငံ အေၾကာင္း ကို ေဆြးေႏြး မည္ ဟု ဆိုသည္။

အီးယူက ကုလသမဂၢ ၏ လက္နက္ တင္သြင္းခြင့္ ပိတ္ဆို ့ထားမႈ အေရး ယူခ်က္ ကို လိုက္နာရန္ ေျပာသည္။

ကုလသမဂၢက ဒဏ္ခတ္ အေရးယူထားေသာေၾကာင့္ သူပုန္ မ်ား သိမ္းပိုက္ထား ရာ ေဒသ မွ ေရနံ မ်ား
ျပည္ပ သို ့မေရာင္းသင့္ ဟု လည္း ဆိုသည္။ (ကာတာ ႏွင့္ ဒူဘိုင္း မွ လစ္ဗ်ား သူပုန္ တပ္ဖြဲ ့ကို အစိုးရ
အျဖစ္ တရား၀င္ အသိအမွတ္ ျပဳၿပီး ေရနံ ကို ေမွာင္ခိုေစ်း ႏွင့္ ညိႈၿပီး ျဖစ္သည္)

လစ္ဗ်ား ေခါင္း ေဆာင္ ႏႈတ္ ထြက္ လာေစ ဖို ့ဒါမွမဟုတ္ ထြက္ ေပါက္ တစ္ခု ေတြ ့ဖို ့ဖိအားေပး
ႏိုင္သည့္ နည္းလမ္း မ်ား ရွိသည္ ဟု လည္း လစ္ဗ်ား အေရး ေဆြး ေႏြး ပြဲ ဥေရာပ  သံ မ်ား က ဆို
သည္။

ေျမႊမေသ တုတ္မက်ိဳး ကစား ၿပီး လစ္ဗ်ား ႏိုင္ငံ ႏွစ္ျခမ္း ကြဲ သြား ေအာင္ ဥေရာပ ႏိုင္ငံ အခ်ိဳ ့က ၾကံစည္
သည္ ဟု ေ၀ဖန္ၾကသည္။

လစ္ဗ်ား ဆမ္းမစ္ တြင္ အီးယူ ဆရာႀကီး တို ့အား ေကာင္းေန၍ လစ္ဗ်ား သူပုန္မ်ား ကို ပိုမို အင္အား
ေကာင္းလာေအာင္လုပ္ေပးခ်င္သည့္ ဟီလာရီ ကလင္တန္ ၊ ဆာကိုဇီ ႏွင့္ အိမ္ရွင္ ႏိုင္ငံ ၀န္ႀကီးခ်ဳပ္ပင္
မီးစင္ၾကည့္က ေနရသည္။ လစ္ဗ်ား ကို အဓိက တိုက္ ဖို ့ အတြက္ အဓိက တာ၀န္ယူထား သည့္ ေနတိုး

အဖြဲ ့ဆိုသည္ မွာ လည္း ေျပာရလွ်င္ အီးယူပင္ ျဖစ္သည္။

ယေန ့ အစည္း အေ၀း မွာ လစ္ဗ်ား အနာဂတ္ အေရး အထက္ အီးယူ အနာဂတ္ အေရး ျဖစ္ေန ပံုရသည္
ဟု ျပင္သစ္ သတင္း စာ လမြန္ ့က ေ၀ဖန္သည္။ပရို ရီပတ္ ဘလီ ကာ က မူ လန္ဒန္ ေဆြး ေႏြး ပြဲ မွာ
လစ္ဗ်ား ကို သားသတ္ သမား မ်ား အမဲ ဖ်က္ ေန သလို  သားေတာ္ ရာ ဟု လာ အေမြ ေတာင္း ေနသလို
ျဖစ္ ေနသည္ ဟု စီနီယာ ေကာ္ရက္ စပြန္ ့ဒက္ က သံုး သပ္ သည္။

ဟုတ္ေတာ့ လည္း ဟုတ္ သည္ တစ္ပတ္ စစ္စရိတ္ ေဒၚလာ သန္း တစ္ေထာင္ ေလာက္ ကုန္ က်ေနသည္ကို
ဘယ္သူမွ လက္ဗလာ ေျခဗလာ ျဖင့္ ျပန္ထြက္ ခ်င္ မည္ မဟုတ္။

လစ္ဗ်ား အေရး အတြက္ အေနာက္ ႏိုင္ငံႀကီးမ်ား က တၿခိမ္းၿခိမ္း လုပ္ေသာ စည္းေ၀းပြဲမ်ား၏ ကုန္ က်စရိတ္
မွာ သူပုန္ မ်ား အတြက္ F-16 ငါးစီးေလာက္ ၀ယ္ေပး လို ့ရေနၿပီ ဟု ဆိုသည္။

ကဒါဖီ ၏ ပြဲသိမ္း ကြက္ ကို ျမန္ျမန္ ဆန္ဆန္ မကစား ႏိုင္လွ်င္ ေတာ့ ျဖင့္ ေနာင္ တြင္ ႏိုင္ငံတကာရွိ အတိုက္
အခံ မ်ား အေန ျဖင့္ “ ပိုက္ဆံ ရွိ မွ ေတာ္လွန္ေရး စပါ” ဆိုရမလို  ျဖစ္ေနသည္။